Onderzoek naar healing op afstand

In het kort

Overzichtsstudies die tientallen studies samen bekijken, vinden een meetbaar positief effect van healing op afstand. Dat effect blijft overeind als je alleen naar de best opgezette studies kijkt. Vooral healing door een beoefenaar laat resultaten zien. Bij externe Qigong voor chronische pijn nam de pijn in twee studies gemiddeld 36 punten meer af dan bij gewone zorg, op een schaal van 0 tot 100. Bij gebed op afstand is het beeld minder duidelijk. Omdat healing zich moeilijk in een laboratorium laat vangen, loopt het wetenschappelijke gesprek nog. Mijn conclusie: er zijn serieuze aanwijzingen dat er iets gebeurt. Bewijs volgens de maatstaven van de geneeskunde is er nog niet.

Overzichtsstudies

Een overzichtsstudie zet de resultaten van veel losse studies naast elkaar. Daardoor zegt ze meer dan één losse studie.

Opvallend: de studies naar healing door een beoefenaar (zoals Qigong, Reiki of Therapeutic Touch) laten vaker een effect zien dan de studies naar gebed. Dat kan liggen aan de vorm van behandelen, maar ook aan de opzet van de studies.

Opvallende losse studies

Aids-patiënten (Sicher, Targ e.a., 1998). In deze dubbelblinde studie in de Western Journal of Medicine kreeg de helft van 40 patiënten met gevorderde aids healing op afstand. Die groep kreeg minder nieuwe aidsgerelateerde ziektes en lag korter in het ziekenhuis. Later bleek dat de oorspronkelijke hoofdmaten, zoals sterfte, geen verschil lieten zien, en dat er pas na afloop naar andere uitkomsten is gezocht. Dat verzwakt de conclusie. Een latere, grotere studie met 150 deelnemers, afgerond na Targs overlijden in 2002, vond geen verschil in levensduur of klachten.

Hartpatiënten (STEP, Benson e.a., 2006). In de grootste studie naar gebed op afstand deden 1.802 patiënten mee die een bypassoperatie kregen. Gebed maakte geen verschil voor complicaties (52% tegen 51%). De groep die wist dat er voor hen gebeden werd, had juist iets meer complicaties (59%).

Externe Qigong in het laboratorium (Yount e.a., 2004). Qigong-beoefenaars probeerden de groei van menselijke cellen te beïnvloeden. De eerste proef liet een effect zien, de herhaling niet. De onderzoekers pleiten voor meer en zorgvuldiger onderzoek. Deze studie laat goed zien hoe lastig herhalen is.

Intentie en toeval (PEAR, Princeton, 1979–2007). Ingenieurs van de Princeton-universiteit onderzochten bijna dertig jaar of mensen met hun intentie apparaten konden beïnvloeden die willekeurige getallen maken. Ze vonden kleine maar consistente afwijkingen. Onderzoekers in Duitsland konden die niet herhalen. Het ging hier om intentie, niet om healing, maar het onderzoek wordt in boeken over healing veel aangehaald.

Het onderzoek in China

In de jaren tachtig en negentig beleefde China een golf van Qigong-enthousiasme, de ‘Qigong-koorts’. Universiteiten en ziekenhuizen onderzochten externe Qi (wàiqì, 外气): de Qi die een beoefenaar uitzendt. Vooraanstaande wetenschappers steunden dat, zoals natuurkundige Qian Xuesen, de vader van het Chinese raketprogramma. Een bekend voorbeeld is het onderzoek met Qigong-meester Yan Xin (严新).

Onderzoeker Kevin Chen bracht deze studies in 2004 in kaart. Ze maten de effecten van externe Qi met natuurkundige, chemische en biologische meetmethoden en met het menselijk lichaam zelf. Zijn conclusie: de studies laten meetbare effecten zien, maar niemand heeft nog ontrafeld wat externe Qi is of hoe healing ermee werkt. Westerse onderzoekers wijzen erop dat veel Chinese studies zonder goede controlegroep zijn gedaan en zelden onafhankelijk zijn herhaald.

Rond 1999 kwam er een abrupt einde aan deze golf, toen de Chinese overheid hard optrad tegen Qigong-bewegingen. Historicus David Palmer beschrijft die hele periode in Qigong Fever (2007).

Ook het Huáxià Zhineng Qigong Centrum hoort bij deze geschiedenis. Pang Ming richtte het in 1988 op. Het werd bekend als ‘ziekenhuis zonder medicijnen’, waar duizenden mensen samen oefenden. De cijfers over herstel daar komen vooral uit bronnen binnen de Zhineng-beweging zelf. Het zijn waarnemingen, geen gecontroleerde studies.

Boeken die veel gelezen worden

Lynne McTaggart. De journaliste schreef The Field, The Intention Experiment (2007) en The Power of Eight (2017). Ze verzamelt onderzoek naar bewustzijn, intentie en healing op afstand, en verbindt dat met het nulpuntsveld uit de kwantumfysica: een energieveld dat volgens haar alles met elkaar verbindt. Ze doet ook zelf intentie-experimenten met groepen. Haar boeken zijn een toegankelijke ingang tot het onderzoek. Haar uitleg via de kwantumfysica is wel haar eigen interpretatie; de natuurkunde zelf trekt die conclusie niet.

Bruce Lipton. De Amerikaanse celbioloog schreef The Biology of Belief (2005). Hij stelt dat niet alleen onze genen, maar vooral onze omgeving en overtuigingen bepalen hoe onze cellen werken. Hij baseert zich onder meer op de epigenetica: het vakgebied dat onderzoekt hoe de omgeving genen aan- en uitzet. Die epigenetica is erkende wetenschap. Liptons conclusie dat overtuigingen onze biologie sturen, gaat verder dan wat het onderzoek tot nu toe laat zien, en de reguliere wetenschap heeft er weinig aandacht aan besteed. Zijn werk gaat over de invloed van de Mind op het lichaam, niet specifiek over healing op afstand.

Waarom is het zo lastig te onderzoeken?

Effecten van healing zijn moeilijk te herhalen in een laboratorium. Het gaat om mensen, intentie en omstandigheden, en die laten zich slecht vastleggen:

• Een healer is niet elke dag in dezelfde staat. Concentratie, vermoeidheid en de verbinding met de ontvanger wisselen.
• De omgeving telt mee. In Zhineng Qigong is het Qi-veld van de groep belangrijk, en een laboratorium is een ander veld dan een oefenzaal.
• Healing is maatwerk, terwijl een studie juist vraagt om alles gelijk te houden.
• De effecten zijn vaak klein. Om een klein effect betrouwbaar te meten, zijn veel deelnemers nodig.

Er is ook een andere kant. Kritische onderzoekers wijzen erop dat studies met een positieve uitkomst vaker worden gepubliceerd, en dat er soms achteraf naar een gunstige uitkomst wordt gezocht, zoals bij de aidsstudie hierboven. Ook in de reguliere psychologie en geneeskunde is een groot deel van de studies lastig te herhalen. Dat staat bekend als de replicatiecrisis.

Hoe ik ernaar kijk

Voor mij is het onderzoek een aanwijzing dat er iets gebeurt dat we nog niet goed begrijpen. Bewijs is het nog niet, en daarom beloof ik ook geen genezing. Je hoeft er niet in te geloven. Je kunt het ervaren en zelf merken wat het met je doet. Lees ook de disclaimer.

Bronnen

• Roe, Sonnex & Roxburgh (2015). Two meta-analyses of noncontact healing studies. Explore 11(1).
• Lee, Pittler & Ernst (2007). External qigong for pain conditions: a systematic review of randomized clinical trials. Journal of Pain.
• Astin, Harkness & Ernst (2000). The efficacy of “distant healing”: a systematic review of randomized trials. Annals of Internal Medicine 132(11).
• Roberts, Ahmed & Davison (2009). Intercessory prayer for the alleviation of ill health. Cochrane.
• Sicher, Targ e.a. (1998), Western Journal of Medicine; achtergrond en kritiek: Elisabeth Targ (Wikipedia).
• Benson e.a. (2006). Study of the Therapeutic Effects of Intercessory Prayer (STEP). American Heart Journal.
• Yount e.a. (2004). In vitro test of external Qigong. BMC Complementary and Alternative Medicine 4:5.
• Chen (2004). An analytic review of studies on measuring effects of external qi in China. Alternative Therapies in Health and Medicine 10(4).
• Princeton Engineering Anomalies Research (PEAR), Wikipedia.
• Palmer, D.A. (2007). Qigong Fever: Body, Science and Utopia in China. Hurst.
• McTaggart, L. The Field; The Intention Experiment (2007); The Power of Eight (2017).
• Lipton, B. (2005). The Biology of Belief.

Laatst bijgewerkt: 7 november 2026